Turboteelt onder glas

Met de tuinbouw onder glas is Nederland absoluut koploper en trendsetter in de wereld. Extreem hoge opbrengsten, maar ook een extreem hoge 'input' van kennis, meststoffen, energie en gif.

Gelukkig verschuift de balans wel steeds verder: minder gif en méér kennis. De teelt is steeds meer high-tech. Ongezond veel gifresten zitten er op Nederlandse groenten bijna nooit.

De groenteteelt onder glas is goed voor de gezondheid van mensen én de economie. In 2012 exporteerde Nederland voor circa een miljard kilo verse tomaten, en verdiende daar € 1,4 miljard mee.

Zon en kunstlicht

Vanaf maart, april komen vruchtgroenten uit de Nederlandse kassen, tot aan november. 's Winters komen veel tomaten uit Spanje.

Een optie is dat tomaten onder assimilatiebelichting (felle lampen van 10.000 lux en meer) groeien, vooral in de winter. Dat vreet energie, maar ze groeien als een gek, zodat het energieverbruik per geoogste kilo er niet hoger door wordt. Ook paprika's doen het goed onder dit felle licht.

De nieuwste ontwikkeling is om led-lampjes te gebruiken. Die geven dan precies díe kleuren licht die een plant ook echt gebruikt. Dat bespaart enorm veel energie, ook al omdat led-lampjes bijna geen (onnodige) warmte afgeven.

De 'truc met het ledlicht' lukt nog niet goed. Vooralsnog wordt het op nog maar 3 hectare toegepast.

Open huis

Behalve genoemde drie hoofdgewassen, telen de tuinders ook aubergines en radijs en allerlei bladgroenten die ook in de buitenlucht groeien (sla, andijvie). Maar ook wel worteltjes en zelfs asperges.

Meer weten?
Op de site van de Greenery stellen 170 tuinders (glas of vollegrond) zich voor.
Ieder jaar houden veel tuinders begin april open huis.
Het ministerie van LNV levert een aardige introductie in de sector glastuinbouw. En, uit 2010, een vooruitblik naar 2040
Een overzicht van groenten en vooral het voordeel daarvan voor de gezondheid, biedt het Voedingscentrum.
Nog meer over groente op de Groentepagina.
Een overzicht van energie- en milieuonderzoek naar innovaties in de glastuinbouw bij Energiek2020.

Gas

De Nederlandse glastuinders verbruiken veel gas. Gas stoken doen tuinders om drie redenen: warmte, vocht verdrijven, CO2.
• In winter en voorjaar stoken zij vooral wegens de warmte.
• Tijdens de zomer stoken zij om extra CO2 (eigenlijk afvalgas) te krijgen, want daar groeien de gewassen goed van.
• De warmte slaan ze dan op in grote heetwaterketels, en gebruiken dat 's morgens vroeg om de kilte te verdrijven en vooral om dauwvorming tegen te gaan. Want natte gewassen zijn kouder, groeien minder snel en krijgen sneller last van schimmels.

Voor een kilo tomaten is ruim één kubieke meter gas nodig - de kleinere, zoetere soorten hebben iets meer nodig. Een kilo paprika vergt ruim 1,5 m3 gas. Een kilo komkommer heeft maar ruim een halve kuub gas nodig.

Zon en elektriciteit

De tuinbouw experimenteert wel om veel minder gas te gebruiken, door zonnewarmte op te slaan voor kortere (een dag) of langere tijd (een half jaar).

Tuinders zijn de afgelopen tien jaar enorm veel elektriciteit gaan opwekken. De daarbij vrijkomende warmte en CO2 gebruiiken ze meestal zelf, de elektriciteit verkopen ze eventueel.

In 2011 stond een vermogen van 3.000 MWe opgesteld. Daarmee wekten zij 11,8 miljard kWh op, ofwel circa 10 % van het totale verbruik van Nederland. Ze gebruikten zelf ongeveer de helft van die stroom.

Gifgebruik daalt telkens

Bespoten met een gif tegen schimmels of bacteriën worden Nederlandse kasgroenten lang niet altijd. Voorop staat de biologische bestrijding. Dat wordt vaak ook geëist door supermarkten. Een belangrijk supermarktkeurmerk voor groeten en fruit is EurepGAP. In Engeland geldt BRC, in Duitsland is QS sterk vertegenwoordigd en in Frankrijk SQF. Inhoudelijk ontlopen al deze keurmerken elkaar niet veel - ze gaan overigens over veel meer dan alleen gifgebruik.

Zongerijpt uit Spanje?

In Spanje krijgen de vruchtengroenten veel meer zon. Maar daar horen ook veel meer luizen en andere schadelijke insecten bij, en daarmee ook veel meer gif tegen die beestjes. De integrale milieubalans tussen Spaanse en Nederlandse tomaten is daarom lastig op te maken. In Nederland veel meer energie, in Spanje veel meer gif. Wie daar alles over wil weten, kan kijken bij een rapport (pdf) van het LEI.

In Spanje groeien vruchtgroenten meestal in (plastic) kassen. 'Zongerijpt' zijn de Spaanse tomaten die wij hier eten niet, want als ze rijp geoogst zouden worden, overleven ze de tocht (per auto, of per boot) naar Nederland niet.

tomaten

Met de groeten
van Ton Janssen

Tomatenteler Ton Janssen uit Venlo had er in 1995 genoeg van dat zijn tomaten door de veiling op één hoop werden gegooid met alle andere. Zijn vruchten smaakten veel beter, vond hij. Samen met collega's, die ook van die smaaktomaten teelden, bedacht hij zijn eigen merk: Tasty Tom.

Op ontelbaar plaatsen in Nederland en Duitsland promootte hij zijn tomaatjes persoonlijk. En ook nu zou hij wel om elke tomaat een papiertje willen doen met zijn naam en adres, zo overtuigd is hij van de kwaliteit van zijn product.

Ook lekker zoet en zuur: honingtomaat

Ook heel zoet én prettig zuur is de honingtomaat van kwekerij Looije. De trossen van diit kleine tomaatje zien er bovendien prachtig uit. Zo begint het snoepen al met de ogen.

 

Kassen: 10.000 hectare

Van de ruim 10.000 hectare kassen in Nederland groeit op pakweg de helft groente, de rest is voor bloemen.

Tomaten groeien op circa 1.300 hectare, met opbrengsten van 30 tot wel 60 kilo per vierkante meter. Paprika's groeien op 1.200 hectare, met per vierkante meter 30-35 kg product. De komkommerteelt is wat ingezakt tot 700 hectare - maar wel met 200 stuks per vierkante meter. De overgrote meerderheid van deze producten is voor de export.

Wat kost paprika?

Eind september 2010 kostte een kilo paprika's € 4. Een tuinder kreeg daarvan 1 euro. Dat berekende SEO Economisch Onderzoek in opdracht van de groentehandelaren.

Uit onderstaande grafiek blijkt dat de supermarkts verreweg het meeste verdienden aan de paparika's.
prijs paprika

Top-100

De tuinbouw is een sector met veel groeikracht. Daarbinnen hebben zich inmiddels enkele heel grote ondernemingen ontwikkeld. De sector heeft een eigen Top-100 van invloedrijke bedrijven opgesteld, de Hillenraad100.

Méér weten
over voeding?

Op zoek naar meer eerlijke info over voeding? Bezoek dan ook eens AllesOverVoeding.nl. Dat is 'een verbeterde versie van deVoedingswijzer'.

 


Actueel       Eten&drinken       Boodschappen       Keukenkast       Plantaardig       Dierlijk       Import