deVoedingswijzer

Wat doet voeding met ons - wat doen wij met voeding

Zoeken

Keurmerken, veiligheid en kwaliteitssystemen

'Goedgekeurd door de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen' was tientallen jaren een baken van vertrouwen voor consumenten. Nu wemelt het van de keurmerken en aanbevelingen. Kun je door de bomen het bos nog zien?

Bij een keurmerk maakt het uit wie dat predicaat 'uitdeelt'. Bij vlees bijvoorbeeld bestaat het IKB-label, maar het is de vleessector zelf die dit toekent. Wat een 'scharrelkip' is bepaalt daarentegen de overheid. Ook het 'Milieukeurmerk' moet je echt verdienen, door aan veel voorwaarden te voldoen

Keurmerken en certificeringen

Keurmerken zijn er voorproducten en voor processen. Een kropje sla bijvoorbeeld kan een eko-keurmerk hebben (biologisch geteeld). Maar voor dat kropje kunnen ook kwaliteits-certificeringen gelden als GlobalGAP én de CBL-BRC-code, dus inclusief ISO en HACCP, en geautoriseerd door GFSI. Abacadara? Uitleg volgt hieronder.

Supermarkten zijn druk in de weer met keurmerken en certificeringen. Ook boeren en tuinders hebben daar mee te maken, net als veilingen, slachterijen, voedingsmiddelenbedrijven, handelaren, transporteurs en distributeurs. Kortom: alle schakels in de keten van productie en handel.

Waarom merken consumenten daar niet altijd wat van? Dat is omdat supermarkten maar één kwaliteit en één merk echt belangrijk vinden: zichzelf. Zie verder bij 'winkel'.

Overzicht van keurmerken en kwaliteitssystemen

Een overzicht is te vinden in twee dossiers van AgriHolland voor keurmerken en voor kwaliteitssystemen.
Het Voedingscentrum heeft een overzicht van keurmerken met vooral aandacht voor de gezondheid.

Hier lichten we twee belangrijke keurmerken toe: Eko en Milieukeur, en twee kwaliteitssystemen: EurepGAP en BRC. Plus enige toelichting op HACCP en ISO.

* Het 'Eko'-keurmerk is vrij helder: het wil zeggen dat een product biologisch is verbouwd of gefokt. De regels voor Eko worden formeel door de overheid vastgesteld, en gelden Europees.

   

* Het Mileukeurmerk kan gelden voor zowel aardappelen als schoenen of tv-toestellen. Het Milieukeur wil zeggen dat het product 'behoort tot de milieuvriendelijkste in zijn soort'. Het is dus een relatieve aanbeveling.

* GlobalGAP staat voor een zekere basiskwaliteit voor groente, fruit en vlees. Veel grote supermarkorganisaties in Nederland en elders in Europa eisen van hun leveranciers (boeren, tuinders en verwerkers) vanuit de hele wereld dat die EurepGAP-gecertificeerd zijn. Dit houdt onder meer in dat zij systematisch proberen fouten te vermijden, en bij problemen altijd kunnen terugzoeken waar het kennelijk toch mis ging.

* De BRC-code is een inspectieprotocol, dat geldt voor handelaren en supermarkts. Het zegt vooral iets over het proces, nauwelijks over het product. Voedselveiligheid staat centraal. BRC staat voor British Retail Consortium en is opgesteld door Britse supermarktketens. De Nederlandse branche-organisatie voor supermarkts, het CBL (Centraal Bureau Levensmiddelenhandel) heeft een eigen versie van BRC gemaakt.

* HACCP (hazard analysis critical control points) staat voor een zorgvuldige manier van werken, waarbij er systematisch aandacht is voor die punten waar het makkelijk mis kan gaan met de voedselveiligheid. Het is een soort uitgebreid, dynamisch protocol, dat beschrijft wat je moet doen en laten.

* ISO is de International Standard Organization. Deze stelt standaarden of normen op van alles en nog wat. De standaard ISO 9000 beschrijft wat je moet doen voor een goede bedrijfsvoering. De norm 14001 zegt iets over milieumanagement.
Een soortgelijke organisatie is het NEN, het Nederlands Normalisatie Instituut.

Klavertje, Kies bewust, of ...

De voedingsmiddelenindustrie, de overheid en consumentenorganisaties proberen al jarenlang te komen tot één duidelijk keurmerk voor gezonde voeding.

Een poging daartoe is het keurmerk 'Ik kies bewust', van Unilever en de zuivelindustrie.

De grootste kruidenier, Albert Heijn, heeft zijn eigen keurmerk: het 'gezonde klavertje'.

En dan is er nog, soms lastig te begrijpen, verwijzing naar de 'dagelijkse voedingsrichtlijn':

De Gezondheidsraad vindt deze logo's allemaal bedenkelijk. In deze raad zitten vooral wetenschappers. Al deze logo's zijn vooral commercieel, en niet gericht op echt gezond eten.

 

Ja of nee

Een eerlijker, duidelijker logo is het 'stoplicht'. Hierbij geeft een groene kleur aan dat het product gerust gegeten kan worden. Rood betekent: weinig van eten, en oranje is: matig eten. De Consumentenbond is hier erg voor, maar de voedingsindustrie zit dit niet zitten.

DeVoedingswijzer heeft over gezondheidslogo's een duidelijke opvatting: in de winkels horen uitsluitend producten te liggen die een 'gezond-keurmerk' verdienen. Dan is zo'n keurmerk ook niet meer nodig.

De producten die níet zo gezond zijn (maar helaas vaak wel lekker zijn, denk aan zoutjes, vette chocola enzovoorts) krijgen dan wél een keurmerk, of beter gezegd: een waarschuwing. Op deze manier is gezonde voeding normaal, en minder gezonde voeding een eigen bewuste keuze.
Zie ook bij 'Gezond' .