Voedsel moet veilig zijn

De beschikbaarheid van voldoende voedsel is in Nederland en de hele westerse wereld zo goed als zekergesteld. Minder zeker is de kwaliteit van het voedsel.

Voedselzekerheid

Met de term 'voedselveiligheid' wordt soms vooral bedoeld: voedselzekerheid. In grote delen van de wereld is die zekerheid er niet. Daar kan dus hongersnood ontstaan.
Op deze pagina gaat het puur om de veiligheid van ons voedsel.

Voedselveiligheid

De moderne, grootschalige productie levert meestal schoon en goed voedsel op. Soms gaat het toch fout: dan zitten er stukjes glas in voeding, of resten schoonmaak- of bestrijdingsmiddel. Of bacteriën, of schimmel.

Fabrikanten zijn aansprakelijk voor de veiligheid van hun producten, vindt de (Europese) overheid. Maar de beste waarborg daarvoor zijn kritische consumenten zelf – zij kunnen een knoeiend bedrijf afstraffen door daar (tijdelijk) niet meer te kopen. Daarbij is dan wel hulp nodig van een vrije pers en belangenbehartigers, zoals een krachtige consumentenbond of milieu-organisatie.

Waterdichte controle

Bij de productie van voedsel mag eigenlijk gewoon helemaal niks mis gaan. Een foutje maken is menselijk, maar een voedselproducent kan en moet zijn organisatie zó inrichten dat zulke foutjes altijd tijdig worden ontdekt en teniet gedaan.

Zo'n waterdichte controle is beslist mogelijk, omdat er allerlei kwaliteitsgarantiesystemen zijn om fouten tijdig op te sporen of te voorkomen. Het belangrijkste systeem is HACCP – kijk verder bij 'keurmerken'.

Traceren

Fouten of ongelukken met voeding kunnen ook ná de productie in een fabriek ontstaan. Om dan alsnog te kunnen ingrijpen zijn voedselproducten daarom verplicht om zo goed mogelijk te volgen (tracken) waar hun producten heen gaan.

Omgekeerd moeten bijvoorbeeld supermarkten kunnen terugzoeken (traceren) waar hun producten precies vandaan komen. Zo'n volgsysteem is sinds 1 januari 2005 in de hele Europese Unie verplicht. Kijk daarvoor verder bij 'traceren'.

Voorbeeld: kip en kalfsvlees

Een fraai voorbeeld van tracking en tracing levert Peters Farm, producent van kalfvlees. Wie verpakt vlees van dit merk koopt, kan de code van de verpakking intikken op een website, en kan dan zien van welke boerderij het beest afkomstig was dat het betreffende stukje vlees leverde.
Een vergelijkbare aanpak heeft kipvleesproducent Plukon met het merk Friki.

Door goede afspraken en regels kunnen boeren schoner werken. Maar een boete uitdelen bij fouten helpt soms veel sneller. Dat leerde een project waarbij boeren een boete kregen als slachtvarkens een wormbesmetting hadden.

Veel controle

Strenge controles, door de Voedsel- en Warenautoriteit (VWA) kunnen eraan bijdragen dat er bijna nooit groente of fruit in de winkel ligt met restanten gif erop of erin. Of vlees met Salmonella of andere schadelijke bacteriën. Voedselvergiftiging is eigenlijk altijd te voorkomen.

De VWA maakt melding van acute risico's voor de volksgezondheid. De voedingsindustrie klaagt soms over de vele controles, maar erkent dat dit toch het beste is.

Ondanks allerlei controles is vooral waakzaamheid van consumenten zelf een goede waarborg dat knoeiers geen kans krijgen. Een goed initiatief is de site Weet Wat Je Eet. Die stelt elke vervuiling van voedsel aan de kaak, en vermeldt het gedrag van diverse supermarkts op dit punt.

Meer info

• Het ministerie van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) houdt zich eveneens bezig met voedselveiligheid, maar laat dat vrijwel geheel over aan de VWA (Voedings- en Waren Autoriteit). Die VWA valt onder 'Landbouw' (het ministerie Economische Zaken), dat een dossier heeft over veilig voedsel.
• De Europese Unie heeft inmiddels veel beslissingen genomen over voedselveiligheid, die in principe voor alle EU-landen gelden.
• Als het gaat om het feitelijk opsporen van verontreinigingen in voeding is het instituut Rikilt een autoriteit van formaat.

voedselcontrole

Producten van de natuur

Appels, aardbeien, bloemkool en allerlei andere soorten groenten en fruit worden niet 'gemaakt' in een fabriek, maar groeien in de natuur, en soms in een kas. Toch is ook hier sprake van een zeker productieproces, door het gebruik van turborassen, high-tech en bestrijdingsmiddelen.

Restanten van die middelen horen niet op de producten te zitten. Als dat toch zo is, mag het slechts gaan om extreem geringe hoeveelheden, die bovendien absoluut geen gevaar voor de gezondheid mogen vormen.

Tip! Fruit afspoelen om eventuele restanten gif weg te krijgen helpt weinig, omdat die middelen juist niet mochten wegspoelen door de regen. Afvegen helpt wel.

 

Zelf goed opletten

Absoluut onmisbaar voor goed en veilig voedsel is natuurlijk de eigen waakzaamheid. Dus:

• lees in de winkel (af en toe) de etiketten goed vóór de aankoop

• bij verse producten thuis die een paar dagen oud zijn: kijk, ruik, proef; bij twijfel weggooien (zonder verpakking, in de biobak)

• vlees van allerlei soort altijd goed doorbakken, althans door en door verhitten.

Tenslotte: wie zeker wil stellen dat hij veilig eet, moet vooral de juiste keuzes maken. Dus niet te veel eten, en niet te veel zout, zoet of vet. Want door verkeerd te eten, kan er altijd schade aan de gezondheid ontstaan, hoe gezond en veilig het voedsel zelf ook is.

Méér weten
over voeding?

Op zoek naar meer eerlijke info over voeding? Bezoek dan ook eens AllesOverVoeding.nl. Dat is 'een verbeterde versie van deVoedingswijzer'.

 


Actueel       Eten&drinken       Boodschappen       Keukenkast       Plantaardig       Dierlijk       Import